Boekweit
Fagopyrum esculentum
Duizendknoopfamilie (Polygonaceae)
Is geen graan en bevat geen gluten
Boekweit is inheems in Midden Azië. Pas in de late middeleeuwen werd Boekweit in Europa ingevoerd. Boekweit werd verbouwd op voedingsarme grond zoals zandgrond en uitgedroogd hoogveen. Om de veenpercelen vruchtbaarder te maken werd het veen in brand gestoken. De as die achter bleef zorgde voor voedingsstoffen voor de boekweit. Het boekweitbranden liep echter vaak uit de hand. De luchtvervuiling was enorm. En de bevolking had veel last van de verstikkende rook afkomstig van brandend veen.
Boekweit is geen graansoort maar een kruidachtige 1-jarige plant en bevat geen gluten. De bladeren zijn hart- tot pijlvormig en de rozerode of witte bloemetjes zijn favoriet bij bijen. De driehoekige bruine zaden zijn eetbaar.
De rest van de plant bevat fagopyrine. Deze fotosensibiliserende stof maakt dat mens en dier overgevoelig worden voor zonlicht. Bij mensen kunnen huidvlekken optreden na het eten van onzuivere boekweitmeel (waar bijvoorbeeld bloemblad is mee gemalen).
Voor de bestuiving zijn de bijen de belangrijkste insecten. De bloemen bloeien maar één dag, alleen in de morgen gaan ze open en direct na de middag weer dicht. Voor de verspreiding van boekweit(zaad) zijn vogels belangrijk.
Boekweit heeft een geringe opbrengst per hectare en wordt daarom niet vaak meer verbouwd. Niet alle zaden zijn gelijk rijp om te oogsten.
De smaak van de boekweitzaden is een beetje nootachtig. Dit komt terug in de naam: boek betekent beuk en weit staat voor nootjesachtig. De zaden zijn zeer voedzaam en licht verteerbaar en kunnen als rijst gekookt worden, in de muesli, of als boekweitmeel in de pap. Boekweit kent voor de mens toepassingen in boekweitbier en producten als allergeenvrije kroketten. Daarnaast zie je boekweit terug in vogelvoer.
De doppen werden vroeger gebruikt als vulsel in kinderbedjes. In Japan worden ze in kussens gebruikt. Sommige mensen zijn allergisch voor boekweitdoppen. De farmacie gebruikt boekweit voor de winning van rutine. Rutine vermindert klontering van bloed en remt ontstekingen.
Thema's
Bijenplant. De bloemen bloeien maar één dag. Ze gaan alleen in de ochtend open en direct na de middag weer dicht.
Vogels zijn dol op de zaden en zijn belangrijk voor de verspreiding.
Boekweit heeft veel overeenkomsten met graan. In voedingsmiddelen is het dan ook op dezelfde manier verwerkt. Zo zit het in brood, pannenkoeken, grutten, koek en ontbijtgranen. Omdat boekweit geen graan is bevat het geen gluten en is het geschikt voor coeliakiepatiënten.
Om veenpercelen vruchtbaarder te maken werd het veen in brand gestoken. De as die achter bleef zorgde voor voedingsstoffen voor de boekweit. Het boekweitbranden liep echter vaak uit de hand. De luchtvervuiling was enorm.
In de farmacie wordt boekweit gebruikt voor de winning van rutine. Rutine vermindert klontering van bloed en remt ontstekingen.
De plant bevat fagopyrine. Deze fotosensibiliserende stof maakt dat mens en dier overgevoelig worden voor zonlicht. Bij mensen kunnen huidvlekken optreden na het eten van onzuiver boekweitmeel (waarin bijvoorbeeld bloemblad is meegemalen). Sommige mensen zijn allergisch voor boekweitdoppen.
Details
| Omschrijving: | Overige kruidachtige planten, 0,15-0,60 m. |
|---|---|
| Verspreiding: | Midden- en oost-azië |
| Leefgebied: | Zandgronden en hoogveen. hier en daar opslaand, bijv. in omgewerkte bermen. |
| Jaarcyclus: | Bloeit eenmalig, eenjarige |
| Bloeiperiode: | Juni - augustus |
| Bloemkleur: | Wit, rood |
| Vruchtkleur: | Bruin |
| Notities vruchten: | Driekantige vrucht met scherpe gave randen. |
| Op z'n mooist: | Juni - augustus |