Adelaarsvaren
Pteridium aquilinum
Adelaarsvarenfamilie (Dennstaedtiaceae)
Thans niet bedreigd
Niet om te eten!
De adelaarsvaren is onze grootste inheemse varen. En wat je ziet is alleen nog maar één blad, een belangrijk deel van de plant zit onder de grond. In de vorm van een grote en vaak vertakte zwarte wortelstok. In het voorjaar komen ieder jaar hieruit grote aantallen jonge bladeren tevoorschijn. Ieder opgerold als de krul van een viool en dicht bedekt met witte haren. Het blad is, van onder naar boven, afnemend tot 4 maal veerdelig of geveerd. Het behoort daarmee tot ons meest vertakte varenblad.
Vanwege de toxiciteit is deze plant niet geschikt voor consumptie: op het internet is de volgende waarschuwing te vinden:
De bladen van de adelaarsvaren zijn het meest toxische deel van de plant. De toxiciteit berust op verschillende factoren. Zo bevat de plant thiaminase, een enzym dat vitamine B1 afbreekt. Het gevolg is een vitamine B1 deficiëntie. Verder bevat de plant sesquiterpenen die bij het rund en schaap een aplastische anemie (het niet meer aanmaken van rode bloedlichaampjes door het beenmerg) kunnen veroorzaken. Bij runderen wordt verder nog een gestoorde bloedstolling vastgesteld. Een verdere factor is een carcinogene factor, die in de urineblaas en het maag-darmkanaal tumoren laat ontstaan.
Desondanks worden speciaal behandelde en ingelegde, jonge spruiten in Korea en Japan als groente bij rijst gegeten.
Lees meer »
Thema's
De wortel kan worden gedroogd en vermalen tot een poeder dat jaren houdbaar is. De wortel bevat 60% zetmeel. Dit kan na extractie worden gebruikt om dumplings te maken, die worden gegeten met sojameel en suiker als delicatesse. Maar zie tevens de waarschuwing.
Adelaarsvaren wordt zo genoemd omdat een doorsnede van het onderste deel van de bladschede op een adelaar lijkt. Pteridium is het verkleinwoord van Pteris (varen). Pteris is weer afgeleid van het Griekse pteron (vleugel). Aquilinum of aquila betekent van een arend of adelaar.
Er worden vele medicinale toepassingen van deze varen vermeld.
Uit de wortelstok kan lijm worden gemaakt. De wortelstok schuimt gemakkelijk met water en kan worden gebruikt als zeep. Een afkooksel van de wortel is te gebruiken als shampoo. De wortels werden op de hoofdhuid gewreven om de haargroei te bevorderen. De wortels werden gebruikt in de mandenmakerij. De as van de plant is rijk aan kalium en kan worden gebruikt als meststof. De as wordt ook gebruikt bij de vervaardiging van glas en het maken van zeep. De bladeren worden gebruikt als verpakkingsmateriaal voor groenten en fruit. De bladeren zijn insectwerend en kunnen helpen om rot in de vruchten te voorkomen.
Een bruine of groene kleurstof wordt verkregen uit de bladeren.
Pas op! De bladeren en wortels bevatten stoffen die vitamine B1 in het lichaam afbreekt. Van de bladeren wordt ook beweerd dat ze kankerverwekkend zijn.
Details
| Omschrijving: | Overige kruidachtige planten, varen, 1,00-3,00 m. |
|---|---|
| Verspreiding: | Wereldwijd, maar niet in de grote woestijngebieden, de poolstreken en het amazonebekken. |
| Leefgebied: | Loof- en naaldbossen, heide, ruige heuvelbegroeiingen, wegranden en bosranden. |
| Jaarcyclus: | Vaste planten, inclusief bomen en struiken |
| Winterhardheid: | Kouder dan -20 °c |
| Bloeiperiode: | Juli - augustus |