‘Heksenpalen’ te koop – monument wordt ontmanteld
Liefhebbers kunnen één of meerdere palen, met daarin gekalligrafeerd een heksennaam, reserveren via een donatie.
Een paal uit het ‘Heksenmonument’ van Belmonte Arboretum in uw tuin? Dat kan via een speciale actie van Beelden op de Berg. Het bekende kunstwerk Aleyda & Entgen van Femke Herregraven, dat nog twee jaar is blijven staan na de tentoonstelling Beelden op de Berg 2024, wordt ontmanteld. Liefhebbers kunnen één of meerdere palen, met daarin gekalligrafeerd een heksennaam, nu reserveren via een donatie. Op 30 augustus 2026 worden de palen uitgegeven.
Het kunstwerk Aleyda & Entgen stond de afgelopen twee jaar in Belmonte Arboretum. Het monument bestaat uit 439 palen met daarin gekalligrafeerd de namen van mensen die vroeger als heks werden vervolgd. Oorspronkelijk maakte het deel uit van de twaalfde editie van Beelden op de Berg in 2024. Deze tentoonstelling had als thema: Heksenkruid – decolonising botany.
Vermeende heksen
Bestuursvoorzitter Arnold Bregt van Stichting Beelden op de Berg vertelt aan De Gelderlander: “Dit kunstwerk sprak mensen heel erg aan en ook de gemeente vond het hier goed passen. Het bijzondere is dat juist op deze plek in het Arboretum vroeger het galgenhuchje was. Hier werden de vermeende heksen nadat ze gedood waren op een galgenrad aan het volk getoond. Dat was ook echt bedoeld als afschrikking, je kon het vanaf de Rijn zien.” De namen op de palen zijn vooral van vervolgde vrouwen, maar er zijn ook enkele mannen en kinderen bij. Bregt: ,,Meestal waren zij dan familie van een vermeende heks.” Het gaat om mensen die echt hebben geleefd en ter dood zijn gebracht vanwege hekserij. De namen zijn van slachtoffers die zijn omgekomen door vuur, rad, ophanging of verdrinking. Herregraven heeft meer dan 400 namen in archieven gevonden, te beginnen bij Aleyda uit 1472 en eindigend bij Entgen uit 1674.
Galgenhuchje
Het Galgenhuchje in Belmonte is een bekend heuveltje naast de uitzichtpunten met bankjes. Ook de rondleiders van Belmonte Arboretum brengen vaak een bezoek aan dit punt. Gids en vrijwilliger Eveline Vaane vertelt: “Twee grote zomereiken markeren één van de hoogste punten van de Wageningse Berg. Op een oude kaart is het punt gemarkeerd door een kruis, een galg en een rad en daarom heeft het de twijfelachtige eer de naam ‘Galgenhuchje’ te dragen. Volgens de overlevering zijn hier echter nooit mensen daadwerkelijk opgehangen of anderszins van het leven beroofd, maar werden de elders geëxecuteerden als afschrikwekkend voorbeeld getoond. Velen van hen waren slachtoffer van heksenvervolging, vooral vrouwen, die vaak vanwege hun kennis van de medicinale werking van planten werden gewantrouwd.”
Heksenpaal kopen
Wie een donatie doet aan Beelden op de Berg krijgt als tegenprestatie één of meerdere palen. Een donatie van 25 euro levert één paal op, 50 euro is goed voor twee palen en vanaf 100 euro krijgen donateurs vier palen. De opbrengst komt ten goede aan de volgende editie van Beelden op de Berg in 2028, die ook weer in Arboretum Belmonte plaatsvindt. Doneren kan tot en met 21 augustus op: voordekunst.nl. De uitgifte van de palen vindt plaats op zondag 30 augustus, op volgorde van inschrijving. Bij het kunstwerk in het Belmonte Arboretum is ook een QR-code geplaatst waarmee bezoekers direct kunnen deelnemen aan de actie.
Koop zelf een heksenpaal bij Beelden op de Berg
Lees hier het artikel over het kunstwerk en de actie van De Gelderlander